Kırgızistan Gezisi – Oş, Celalabad, Özgen, Arslanbob

Kaganat

ırgızistan gezisi notları olarak hazırladığım bu yazı, ülkenin güneyindeki CelalabadÖzgen ve Arslanbob şehirleri ve çevresi hakkında bilgi, gezilecek yerler, tarihi eserler ve seyahat notları, tavsiyeler içeren bir gezi rehberi. Güney Kırgızistan’ın merkezi Oş kentine İstanbul’dan direkt uçak var ve epey gidip gelenTürk ve Kırgız oluyor. Calalabad ve Uzgen tarihi yerleri, Arslanbob ise doğa güzellikleriyle öne çıkan seyahat ve turizm merkezleri. Orta Asya gezisi yapmak isteyenler için ideal bir ülke.

Kırgızistan Gezisi Haritası

Aşağıda ülkenin bu bölgesinde gezdiğim yerleri gösteren bir seyahat haritası var.

Kırgızistan gezi planı

Kırgızistan gezi haritası

Oş Şehri

Fergana Vadisi’nin güneyinde yer alan Oş şehri, ülkenin ikinci büyük kenti ve üç bin yıllık geçmişiyle Orta Asya’nın en eski yerleşimlerinden biri. Kendi adıyla anılan Oş (Ош) yönetim bölgesinin merkezi olan kent, ülkenin güneybatı bölümünde yer alıyor. Orta Asya’nın en yeşil yerlerinden biri olan bu bölge aynı zamanda Fergana Vadisi’nin bitimine denk geliyor. Dört mevsimin bir arada yaşandığı Oş kenti kendini; geleneğin, kültürün ve hareketli bir kent yaşamının soluk aldığı bilim-eğitim kenti olarak tanımlıyor. Halkın etnik yapısı çoğunluktan azınlığa doğru Kırgızlar, Özbekler, Uygurlar, Türkler, Tacikler, AzerilerRuslar, Tatarlar, Dungan Çinlileri, Ahıska Türkleri şeklinde. Aşağıdaki Kırgız bala ne güzel!

Konumu

Kuzeyde Özbekistan, güneybatıda Tacikistan ve güneydoğuda Çin Halk Cumhuriyeti ile komşu olan Oş İli’nin Özbekistan ile komşu olduğu kısımda yer alan Oş, aynı zamanda Oş İli’nin yönetim merkezi. Kırgızistan’ın en büyük 2. şehri olan Oş kentinin etrafı Süleyman Dağı ve Tanrı Dağları’na bağlı Kaklik-Uchar (Keklik-Uçar) ve Tur-Buas dağlarıyla çevrili. Oş şehrine 19.8 km uzaklıkta Dozgundovan ve 20 km uzaklıkta Keskenbel dağ geçitleri var.

Oş ili gezilecek yerler

Oş ili

Gezilecek Yerler

Ak-Buğra Irmağı şehri kuzey-güney çizgisi boyunca kat ediyor. Batı yönünde göze çarpan Süleyman Dağı ise kuşkusuz kentin en baskın simgesi. UNESCO dünya mirası coğrafyalar listesinde yer alan dağın doruk noktasında, bir bayrak direği ve yapım yılı 1497 olan bir cami bulunuyor. Henüz 14 yaşında iken Fergana Vadisi Sultanı olarak tahta oturan Babür tarafından inşa edilmiş. Taht kavgası nedeniyle canını kaçarak kurtaran Babür, macerasına kendi adıyla anılan ve Hindistan’da hüküm süren imparatorluğu ile devam etmiş.

Süleyman Dağı

Süleyman Dağı. Oş – gezilecek yerler.

Süleyman Dağı’nda Babür’ün evinin yanı sıra, bir 16. yy camisini de görebilirsiniz. Rabat Abdul Han Camii adıyla anılan bu caminin ziyaretçi sayısı günde bini buluyor. Orta Asya’nın en geniş ve en eski camilerinden biri olan İmam Buhari Merkez Camii yine Kırgızistan gezisi sırasında ziyaret edebileceğiniz bir diğer seyahat adresi.

Kırgızistan cami

Rabat Abdul Han Camii

Süleyman Dağı’nda ziyaret edebileceğiniz bir müze bulunuyor. Bölgede gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan buluntuları, tarihsel kalıntıları ve yerbilim örneklerini bu müzede bir arada görebilirsiniz.

Şaman Kırgız

Kırgız Şaman, Süleyman Dağı Müzesi.

Beşiktaş adlı adak taş oyukları var. Beşikteki bebekler getirilip burada isim verilirmiş eskiden.

Kırgızistan gezisi Beşiktaş

Beşiktaş

Üzerinde kayılmaktan parlamış taşın üzerinde hayvan kurban edip akıtıldığında, dileklerinin gerçekleşeceğine inanıyorlar.

Oş kenti

Oş şehri

Kenti 19. yüzyılda ele geçiren Rusların etkisi ve elbette Sovyet mimari tarzı, bulvarlardan ara sokaklara kadar hüküm sürüyor. Yerleşimin yüzde yirmisini dacha denilen müstakil evler oluşturuyor. Geri kalan yaklaşık yüzde seksenlik kısmı ise apartman tarzı bloklar.

Kırgızistan gezi notları

Kırgızistan gezi bilgileri

Yapılacak Şeyler

Kent merkezi kültürel ve sosyal etkinliklere ulaşmak için tek seçenek. Kış sporları ve özellikle kayak, Oş kentinin sunduğu turistik yerler arasında. Çevredeki dağlar ise dağcılık sporu için olduğu kadar, yürüyerek tırmanma parkurları ile de doğa gezisi olanakları sunuyor.

Kırgızistan gezisi notları

Kırgızistan gezisi yorumları

Alışveriş – Oş Pazarı

Pazar günleri kurulan Orta Asya’nın en büyük pazarı 2000 yıllık bir geleneği sürdürüyor. Kuzey kent bölgesinde ve ırmağın karşılıklı iki yakasında ama binlerce yıldır neredeyse hep aynı yerde kurulagelmiş bu pazar. Satılan ürünler arasında; Fergana’nın bereketli sebze ve meyveleri, giysiler, ev gereçleri, hediyelik eşyalar var. Orta Çağlardan bugüne, Çin, Hindistan ve Avrupa’yı birbirine bağlayan ticaret yolunun üzerindeki bu kent, bugün de aynı üçlüyü birleştiriyor bu pazar yerinde.

Osh Market

Oş Pazarı ve alışveriş.

Celalabad Şehri, Celal-Abad

Celal-Abad, (Celalabad, Calal-Abad, Kırgızca: Jalal-Abad, Жалал-Aбат) Kırgızistan’ın güneybatı tarafında cevizleri ile ünlü 100.000 nüfuslu bir şehir. Bu bölgede ayrıca kaplıca tedavisi ve dinlenme turizmi için kaynaklar var. Halkın geçim kaynağı tarım ve hayvancılık. Karma bir nüfus yapısı var. Halkın %40’ını Özbekler oluşturuyor. Özbekistan’a da sınırı bulunuyor. Yemek olarak kebap ve samsaları ile biliniyor. Bir de İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi’nin bünyesinde kurulan Kırgız-Türk Sosyal Bilimler Enstitüsü bulunuyor.

Calalabad ili

Celalabad ili

Yönetim ve Nüfus

Yaklaşık 140 yıllık geçmişe sahip Celalabad kentinin, 1991’de Oş eyaletinden ayrılarak ayrı bir idari eyalet haline gelmesinin ardından nüfusu sürekli arttı. Kara-Kul, Kök-Jangak, Mayluu-Suu, Taş-Kömür, Koçkor-Ata, Kerben kasabaları ve Aksı, Ala-Buka, Bazar-Korgon, Nooken, Suzak, Toğuz-Toro, Togtogul ve Çatkal ilçeleriyle ülkede en büyük üçüncü eyaleti oluşturan Celalabad’ın nüfusu bugün bir milyona ulaşırken, nüfusunun yarıya yakınını Özbek kökenliler oluşturuyor.

Kırgızistan gezilecek yerler

Kırgızistan’da gezilecek yerler

Egemendik – Ulusal Egemenlik ve Bağımsızlık Bayramı

31 Ağustos Kırgızistan Bağımsızlık Günü (Эгемендүүлүк күнү) şehirlerde ulusal müzik, konuşma ve gösterilerle kutlanıyor. Ülke 31 Ağustos 1991 günü Sovyetler Birliği’nden ayrılarak bağımsız bir devlet haline geldi.

Celalabad Gezisi

Özbek mimarisiyle yapılan camileri ve binaları şehre renk katıyor. İki Türk kafesinin hizmet verdiği kent ve çevresindeki tarihi yerler, Kırgızistan gezisi için önemli gezilecek yerler arasında yer alıyor.

Celalabad gezilecek yerler

Celalabad’da gezilecek yerler

Kurmanbek Kapısı

Rus mimarisinin izlerini barındıran Celalabad kent merkezinde, düzenli, geniş ve yeşil caddeleriyle çok sayıda eğlence ve kültür parkı var. Celalabad kent merkezine, üç gözlü renkli üç kubbesiyle aşağıdaki gösterişli Kurmanbek Kapısı’ndan şehre giriliyor.

Celalabad Şehri

Celalabad Şehri, Kurmanbek Kapısı.

Bu dev ve gösterişli yapı, Moğollar döneminde Cumgar devletinin acımasız baskılarına direnen ve destanlarda kendi halkını istiladan kurtardığı belirtilen Kırgız kahramanı Kurmanbek adını taşıyor. 2001’de yapılan kapının önünde Kurmanbek kahramanın sağ elinde mızrak, sol eli açık at üstündeki heykeli yer alıyor.

Celalabad ve kentin simgesi kapının önü, evlilik günlerinde çiftlerin lüks limuzinleriyle hatıra fotoğrafı çektirdiği bir alana dönüşmüş durumda. Kırgızistan gezisi sırasında görülmesi gereken yerler arasında.

Celalabad Kırgızistan

Celalabad, Kırgızistan.

Eyüp Peygamber Çeşmesi

Sovyetler Birliği iktidarının Celalabad kent merkezine 5 kilometre mesafede, Ayub Tağu Dağı’nda doğal kaplıca sularının bulunduğu yerde inşa ettiği sanatoryum tesislerinde yeraltı kaynaklarından çıkan sular şişeleniyor ve yurt dışına satılıyor. Yerli turistlerin ilgi gösterdiği sanatoryumda mide ve deri hastalıkları tedavi ediliyor. Kurort adlı sağlık merkezindeki kafenin adı İkram-Ajy.

Bir rivayete göre, Hazreti Eyüp Peygamberin bu topraklara ayak bastığı, bu şifa getiren termal ve maden suyunu kullandığı belirtiliyor. Peygamberin içtiği suyun yerinde yapılmış Eyüp Çeşmesi, ziyaretçi akınına uğruyor. Ziyaretçiler su içiyor, dua ediyor. Dağın üstünde yapılan sağlık merkezine gelenler, Fergana vadisindeki Celalabad şehrini tepeden seyretme şansını da buluyor.

Eğitim

Şehirde, başkent Bişkek’teki birçok üniversitenin fakülte binalarının yanı sıra, Celalabad Devlet Üniversitesi (JAGU) ile Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Kurucusu Prof. Dr. Turan Yazgan’ın önderliğinde Celalabad İktisat ve Girişimcilik Üniversitesi çatısı altında kurulan Türk Dünyası Kırgız-Türk Sosyal Bilimler Enstitüsü faaliyet gösteriyor.

Kırgızistan üniversite

Kırgızistan Celalabad Devlet Üniversitesi

Yaşam

Sosyal ve günlük yaşantıda geleneksel hayatı tercih eden Celalabad halkının ekonomik durumu genel olarak iyi. Ülke ekonomisine katkıda bulunan Celalabad’ın verimli ve sulak arazilerinde tahıl, pamuk, tütün, sebze, meyve çeşitleri, nar, limon, mısır, çam fıstığı ve ceviz yetiştiriliyor. Celalabad’ın en meşhur ürünü ceviz.

Kırgızistan gezi yorum

Kırgızistan gezi yorumları

Ekonomi

İlde çok sayıda altın, gümüş, kömür maden ocakları ve hidroelektrik santral bulunuyor. Narın Nehri üzerinde kurulu devasa Togtogul Barajı’nda üretilen elektrik, hem Kırgızistan’ın hem de komşu ülkelerin bazı bölgelerinin enerji ihtiyacını karşılıyor. Barajın turkuaz renkli göleti tepelerle çevrili, etrafındaki doğa güzelliği göz kamaştırıyor.

Kırgızistan ekonomisi

Kırgızistan ekonomisi

Kırgızistan’ın elektriğinin yarısından fazlasının üretildiği ve Orta Asya’daki en büyük baraj olarak dikkati çeken Togtogul, 19 milyar metreküp kapasiteli. Tanrı Dağları’nın üstündeki Togtogul barajından akan suyun yüzde 90’ını komşu Özbekistan ile Kazakistan’ın kullandığı biliniyor.

Tarihi Uzgen – Özgen

Türklerin Orta Asya’da bıraktığı tarihi mirasa ev sahipliği yapan beldelerden Kırgızistan’ın Oş iline bağlı Özgen (Özgön, Uzkend, Өзгөн) ilçesi, tarihi minaresi, medresesi ve kültürel geçmişiyle adeta o yılları günümüze taşıyor. Deniz seviyesinden 1025 metre yükseklikte yer alan Özgen hakkında ilk belgelere, eski Çin ve Yunan uygarlıklarının yazılı kaynaklarında rastlanıyor.

Özgen ve Tarihi Hakkında Bilgi

Günümüzde adı Kara-Darya (Karaderya) olan Yaksart nehri kıyısında kurulan, Çin kaynaklarında Yu şehri diye bilinen Antiohiya kentinin, bugünkü Özgen’in temelini oluşturduğu belirtiliyor. Şitsi Vakayinamesi’nde, birinci yüzyılda Çin ordusunun Özgen’i işgal etmeye çalışırken Özgen Han tarafından sert bir şekilde taarruza uğratıldığı anlatılıyor.

Uzgen

Özgen

Büyük İpek Yolu’nun geçtiği, daha sonra Fergana’dan Yedi Su’ya kadar Yassı ve Atbaşı geçitlerinden giden ticaret yollarının uğradığı Özgen hakkında bilim insanlarının farklı görüşleri bulunuyor. Bunların birine göre, milattan sonraki yılların başlarında Fergana Vadisi’nin doğu yakasında Türk boyları Oğuz, Uz ve Azlar yaşadı. Bu topraklar, Oğuzkent veya Uzkent diye adlandırıldı. Kaşgarlı Mahmud ve Orta Çağ’ın Arap gezginleri ise Özgen’i, Yuzcant ya da Uzkant olarak isimlendirdi.

Özgen onuncu yüzyılda Orta Asya’nın en büyük ticaret ve sanat merkezi oldu ve altın çağını, onuncu ve on birinci yüzyıllarda, Karahanlı Hanedanı zamanında yaşadı. Aşağıda Türk tarihinde adı çok geçen Karaderya Nehri’ni görüyorsunuz.

Karaderya Irmağı

Karaderya Nehri

Karahanlı Devleti’nin başkentliğini 12 ve 13. yüzyıllarda yapan Özgen’de bu dönemde şehirleşmenin geliştiği görüldü. Kentte 20 hamam, cami, medrese ve minareler vardı. Nüfusun ve binaların bolluğu dolayısıyla hiç yere inmeden çatılardan atlayarak şehri gezmenin mümkün olduğu, altın ve gümüşten para basıldığı, seramik ve cam ürünler yapıldığı, kaynaklarda ifade ediliyor. Özgen, o dönem ulaştığı kültürel ve ekonomik gelişme düzeyine bir daha ulaşamadı. O zaman şehrin yüz ölçümü şimdikinden 2,5 kat daha büyüktü.

Görülecek Yerler

Günümüze kadar varlığını koruyan minare, on ikinci yüzyıl ortasında 44 metre olarak inşa edildi. Kentte 19. yüzyılda yaşanan deprem nedeniyle yarısı yıkılan minare, 1923’te onarıldı ve 27,4 metre olarak yapıldı. Eskiden minarenin yanında bulunan cami ve medreseden sadece duvar ve temelin küçük parçaları kalmış.

Eski Türk cami

Eski Türk Cami minaresi, Özgen.

Türbelerin bulunduğu bölüme, Karahanlı Hanedanı’nın temsilcilerinin cenazeleri gömüldü. Bilim adamlarının ifade ettiğine göre orta türbede Batı Karahanlıların kurucusu Nasır İbni Ali, kuzey türbede ise Doğu Karahanlı Hükümdarı Hüseyin Hasan Bin Ali’nin mezarları bulunuyor. Güney türbede Orta Karahanlıların yüksek kumandanının cenazesinin defnedildiği ifade ediliyor. Arkeolojik kazılar sonucu türbenin üç odasında 60 mezara rastlandı.

Türk Karahanlı eserleri

Karahanlı eserleri, Anıtmezar, Uzgen.

Guzar ve Taşlak mahallelerinde 19. yüzyılda yapılan camilerin de görülebildiği kentte, 1800’lü yıllarda bilim insanlarınca başlatılan araştırmalar bugün devam ediyor.

İmam Serahsi İran Türkmenistan sınırında Serahs şehrinde 1010 yılında doğdu. 1090 yılında Özgen’de vefat etti. Devrinin Karahanlı Sultanını bazı konularda eleştirdiği için ömrünün bir kısmını kuyu hapsinde geçirdi. 10 yıl süren hapis hayatı sırasında El-Mebsut yazıldı. Kuyudan seslenerek talebelerine yazdırdığı eser otuz cilt. İlahiyatçılar, zorlu bir konuda fetva sorulsa hemen “El-Mebsut’a bakarız” diye ifade ediyorlar. Bin yıl evvel yazılmış ama hala önemini koruyor. 2012 yılının Kasım ayında Türkiye Diyanet Vakfı tarafından her an kaybolup gitmesi muhtemel olan İmam Serahsi mezarı türbe haline getirildi.

İmam Serahsi

İmam Serahsi Türbesi

Şehirde doğal yöntemlerle esmer pirinç üretilen bir atölye var. Burada pirinçleri işleyip beyazlatmayı bırakın, dövme ve soyma için elektrik bile kullanılmıyor. Görüntüdeki büyük makinenin hareketi, hemen yandaki nehrin döndürdüğü su çarkından geliyor. İki kilo esmer pirinç aldım buradan, hala duruyor.

esmer pirinç

Doğal esmer pirinç

Arslanbob

Bazar-Korgon ilçesine yakın bölgede bulunan dağ köyü Arslanbob (Арстанбап), ülkenin en büyük ve eski ceviz ormanlarıyla dikkati çekiyor. Bir ceviz ağacının yılda 200-400 kilogram ceviz verdiği belirtiliyor. Celalabad kentinden 70 kilometre mesafede ve 800-2100 metre rakıma sahip Arslanbob, eşsiz manzarasıyla dağ yürüyüşleri için ideal bir yer.

Arslanbob Kyrgyzstan

Arslanbob

Bir zamanlar Makedonyalı İskender ordusu ile Kırgızistan’ın güneyinden Sogdiana’ya geçerken Arslanbob’u ziyaret etti. Onun ceviz ormanının meyvesine çok şaşırdığını ve kendisiyle birlikte çok sayıda ceviz götürdüğünü söylüyorlar. Böylece, Yunanistan’da ceviz ağaçları yetiştirilmeye başlandı. Günümüzde cevizi dünya Yunan cevizi olarak biliyor. Ama cevizin anavatanı Kırgızistan. Arslanbob temiz hava, doğa, dağ manzaraları, şelaleler ve eşsiz bitkilerin yaklaşık 130 türü bulunan benzersiz bir Kırgızistan gezi noktası.

Rengarenk balonlar

Renkli balonlar

Arslanbob Vadisi’nde her yıl 1.500 ton ceviz, 5.000 ton elma, çam fıstığı ve kirazeriği hasat ediliyor. İnsanlar doğanın bu hediyelerinden mutlu ve korumaya kararlı. Arslanbob Kugart, Khoja Ata ve Juglans Regia ormanları, dünyanın en geniş ceviz ormanlarını oluşturuyor.

Kırgızistan gezi blog

Kırgızistan gezisi

Arslanbob adı 11. yüzyılda yaşamış Arslanbob-Ata adlı bir kahramandan geliyor. Arapça arslan bize de geçmiş bir hayvan adı, bab ise kapı demek. Ata ise Türkçe bir sözcük. Bu durumda kasabanın adı “arslan kapısının atası” anlamına geliyor. Arslanbob’da “bob” son eki geleneksel olarak “gezgin ve kaşif” anlamında kullanılıyor. Süngerbob’un memleketi değil yani.

Kırgız arkadaş Gülmira “böyle poz vermek bizde adettir” dedi ben de adının anlamı “barış çiçeği” olduğu için kıramadım.

Kırgızistan kadınları

Kırgızistan

Juglans Regia türü ceviz ormanını ziyaret ettik. Yarım asırlık 2 Sovyet jipi ile Arslanbob kırsalındaki ormana gidip piknik yaptık.

Kırgızistan doğa gezi

Kırgızistan doğa gezisi

eski sovyet malı jip

Sovyet malı jip

Ormana giderken sağanak yağmur, ardından dolu yağışı başladı. Sürücüler inip araçların üzerini naylonlarla örttüler.

Arslanbob yakınlarında Küçük Şelale var. Şelalenin yanındaki mağaranın adı Kırk Melekler Mağarası (Cave of Forty Angels).

Kırgızistan gezilecek yerler.

Kırgızistan’da gezilecek yerler.

Kırgızistan gezisi dağları, ormanları ve nehirleriyle doğa severler için bir cennet sunuyor.

Kırgızistan dağlar

Kırgızistan dağları

Kırgızistan Gezisi – Oş, Celalabad, Özgen, Arslanbob

Share:

Leave a reply

two × four =